Hınıs

I-                   İLÇENİN GENEL TANITIMI

1 . Tarihi

Hınıs ilçesinin kuruluş tarihçesi hakkında kesin bir bilgiye rastlanılmamaktadır. İlçenin tarihi hakkındaki malumat Halilçavuş bucağına bağlı Göller köyünden (Rüştü KÜRÜK)  isimli şahsın kitapları arasında çıkan  “ Mevcut Konusu Naci“ adlı eserden alınmıştır. Öğrenildiğine göre Hınıs ilçesi m.ö. 1400 yıllarında bir Ermeni Beyliği iken zapt edilmiştir. Uzun süre İranlıların egemenliğinde kalan Hınıs Bizanslıların eline geçmiş ve 1071 yılında Selçuklu Hükümdarı Alparslan’ ın Malazgirt zaferi ile Selçukluların idaresine geçmiştir.

Anadolu Selçukluların son zamanlarında İranlılar Hınıs’ ı ikinci kez ele geçirmişler bu devrede İranlılar tarafından Hınıs Kalesi yapılmıştır. Osmanlı İmparatorluğunun yükselme devrinde İranlılardan alınmıştır. Osmanlı imparatorluğu devrinde iki defa Mutasarrıflıkla idare edilmiştir. İlçe hakkında başkaca bir bilgi kayıtlarda mevcut değildir.

2. Coğrafi Durumu

Hınıs ilçesi Erzurum ilinin güneyinde engebeli ve çevresi dağlarla kaplı 1720 rakımlı ova üzerinde kurulmuştur. Bölgenin etrafı yüksek dağlarla çevrilidir. Bu dağlar batıda Bingöl dağları, güneyde Akdoğan dağları doğuda Ak dağları, kuzeyde Kanca dağları ve Karya dağı ile çevrilidir. Bu dağlarla bilhassa Bingöl dağları üzerinde yayla ve platolar mevcuttur. Arazi genellikle çıplak bir görüntüye sahiptir. Tarım alanları azdır. Yağışlı havalarda çamur ve kaygandır. İlçede en yüksek rakım Bingöl dağları üzerindeki KOF tepesidir. (3070 m) Ak dağlar (2953 m) Akdoğan dağı (2879 m) Kulluca tepesi (2754 m) en düşük rakım ise Hınıs ve çevresi olup ilçenin tamamının rakımı (1650 m) civarındadır.

hinis-harita

 

3- İklim Özellikleri

Hınıs ilçesi Erzurum ilinin en soğuk bölümünde bulunduğu için kış mevsimi yılın yarısından daha uzun süreyi içine alır. Bölgede çok sert bir kara iklimi hüküm sürer.

Ekim ayında düşmeye başlayan sıcaklık değerleri özellikle Ocak ayında ortalama olarak -8.3 dereceye kadar düşer. Kar yağışlı olan bu devre şiddetli soğuktur. Etkisini Nisan ayına kadar sürdürür. Buna karşılık çok kısa süren yaz devresi ise oldukça sıcak geçer

Sıcaklık : Hınıs’ ın yıllık ortalama sıcaklığı 8,5 derece olarak tespit edilmiştir. En yüksek sıcaklık ortalaması 15 derecedir. En sıcak ay ağustos ayıdır. 30 derece üstündeki tropikal günlerin sayısı 8,5′dur. 25-30 derece arasındaki yaz günlerinin sayısı 55,3′dür. Bu günlerde Temmuz ve

Ağustos aylarıdır

Toprak üstü ortalama sıcaklık 204,4 gün 5 derece, 149,2 gün 10 derecedir. Donlu günlerin ortalaması 156,6′dır. Aralık ve Ocak ayları bütünü ile donlu günlerle geçmektedir. Şiddetli donlu günleri Kasım, Aralık,Ocak, Şubat ve Mart ayları boyunca devam etmektedir. 0 derece ve altındaki en erken donlu günler Ekim ayı sonunda başlamakta ve Mayıs ayı ortalarında sona ermektedir. Son 30 yıllık meteorolojik vasatlara göre Hınıs yıllık ortalama sıcaklığı 4.9 olarak tespit edilmiştir. Bu uzun rasat devresi içinde termometrelerin eylül ayında -3.8 dereceye, ekim ayında -12 dereceye, aralık

ayında ise 30 dereceye düştüğü olmuştur.

Basınç : Hınıs’ da en yüksek basınç 587,8 mm., ortalama basınç 607 mm. olup, basıncın düşük olduğu görülmektedir. Yükseklere çıkıldığında havakürenin kalınlığı ve yoğunluğu azalmaktadır

Rüzgar : Bölge genellikle Sibirya antisiklonu ve Basra siklonu etkisi altındadir. Kış aylarında Sibirya antisiklonu etkisinde bulunmaktadır.Rüzgar ise SE (Kesişleme), SW (Lodos), S (Kıble) yönlerindedir. İlkbaharda Sibirya antisiklonu etkisini azaltır, kararsız bir rüzgar ve sıcaklık hüküm sürer. Mayıs ayı sonlarından itibaren kararsız hallerde ortadan kalkarak Asya’dan gelen geçici teşekkül eden termal siklon merkezinin altına girer. Rüzgarlar Güneydoğusu (Poyraz) ve Yıldız yönlerindedir. Sonbaharda Basra termal siklonu etkisi altına girer. Rüzgarlar Kesişleme ve Kıble yönlerinde esmektedir. Ortalama rüzgar hızı 2,8 m/sn’dir. Bu ortalama değerlerin yanındaki en yüksek rüzgar hızının 13,7 m/sn ile 27,7 m/sn arasında da değiştiği görülmüştür.

Nem : Nisbi nem ortalaması %61′dir. Kenti etkileyen basınç merkezlerinin sık sık değişmesi,

sıcaklığın fazla düşük olması nedeniyle nem aynı seviyede kalabilmektedir.

Su : Kar en erken Ekim ayı sonlarına doğru yağmaktadır. Mayıs ayı ortalarına kadar devam eder. Yıllık toplam yağış 452,8, yağışlı gün sayısı 120,4′dür. En az yağış alan aylar Ağustos-Eylül, en çok şağış alan ay ise Mayıs ayıdır. Kar örtüsünün ortalama kalınlığı 50 cm. olmakla birlikte bu kalınlık şehir dışında 78 cm.daha yüksek yerlerde ise 1-1.5 metreye kadar çıkmaktadır  Hınıs’ da yılın 79,7 günü açık, 200,8 günü bulutlu, 84,7 günü ise kapalı geçmektedir. Kar yağışlı günleri sayısının 50,1 olduğu Hınıs ilçe merkezi yılın 113,6 günü karla kapalı bulunmaktadır. Yine ilçede 15,9 günün sisli, 7,5 günün dolulu, 41,5 günün ise kırağlı geçtiği belirlenmiştir.

 

 

 hinis-1

3 . İdari Yapı ve Nüfus (Köy sayısı,  mezra sayısı, toplam nüfus, köy nüfusu, kent nüfusu)

İLÇENİN GENEL DURUMU :
Şehir Nüfusu: 32.059
            Belde Sayısı: 1

Beldeye Bağlı Mah. Sayısı : 2
Merkez Mahalle Sayısı : 13

Köy Sayısı: 83
Yüzölçümü(km2): 1250
İl’e uzaklığı (km): 150

İlçe                                           Şehir                           Köy

Toplam  32.059            Toplam  10.802          Toplam  21.257

Erkek    15.942             Erkek    5.313            Erkek     10.629

Kadın     16.117             Kadın     5.489            Kadın    10.628

 

YAŞ GURUBU VE CİNSİYETE GÖRE NÜFUS DAĞILIMI

Yaş grubu

Toplam

Erkek

Kadın

 

0-4

3.637 1.891 1.746

05.Eyl

4.036 2.022 2.014

Eki.14

3.994 2.026 1.968

15-19

3.660 1.906 1.754

20-24

2.813 1.327 1.486

25-29

2.944 1.502 1.442

30-34

2.041 1.000 1.041

35-39

1.663 849 814

40-44

1.601 752 849

45-49

1.305 650 655

50-54

1.122 527 595

55-59

947 424 523

60-64

700 332 368

65-69

532 245 287

70-74

426 219 207

75-79

347 155 192

80-84

197 93 104

85-89

70 18 52

90+

24 4 20
Toplam 32.059 15.942 16.117

 

Hınıs İlçesinin nüfusu (  32.059 ) dur. Nüfusun % 60’ ı  Jandarma Sorumluluk alanında % 40’ ı Polis sorumluluk alanında bulunmaktadır. Nüfusun ( 16.117 )’ü Kadın ( 15.942 )’i Erkek olmak üzere toplam (32.059) kadardır.

1250 kilometrekare yüzölçümüne sahip Hınıs, Erzurum İl Jandarma Komutanlığına bağlı en büyük yüzölçümüne sahip ilçelerden birisi durumundadır. Alanın %96′sı Jandarma, %4′ü Polis sorumluluk bölgesinde bulunmaktadır.

Son 73 yılda Erzurum’ un nüfusu  3,5 kat artış göstermişken Bu artış Hınıs İlçesinde 5.1 kat olmuştur. 1927-2000 döneminde Hınıs ilçesinin nüfus artışı incelendiğinde; en yüksek yıllık nüfus artış hızının %32,4 ile 1927-1935 döneminde, en düşük yıllık nüfus artışının %-1,9 ile 1985-1990 döneminde gerçekleştiği görülmüştür. 1990-2000 döneminde ise yıllık nüfus artış oranı %10 olarak gerçekleşmiştir.1927 yılında Hınıs İlçesi Erzurum iline ait nüfusun içinde yaklaşık %2′lik bir paya sahip iken, 2000 yılında yaklaşık %2,4′lük bir paya sahip olmuştur. Hınıs ilçesinin yıllık nüfus artışı Erzurum ili ortalamasından daha yüksek olarak gerçekleşmiştir.

Özürlülük durumuna göre nüfus incelendiğinde, özürlü nüfusun %61′ini erkeklerin oluşturduğu görülmektedir.  Fiziksel özürlüler %38′lik pay ile ilk sırada yer almaktadır. Görme özürlüler %15′lik, zihinsel özürlüler ise %14′lük bir paya sahiptir. Özürlü nüfus içinde %6 ile konuşma özürlüler en az paya sahiptirler.

 

 hinis-2